Sau vài ngày co ro với cái lạnh ngắn ngủi, Sài Gòn lại trở về với nắng hanh vốn có của nó. Càng gần những ngày cuối cùng của năm cũ, Sài Gòn càng bớt chật chội hơn, thay vào đó là cảnh tấp nập mua sắm chuẩn bị cho ngày tết sắp đến.
Và tết Sài Gòn vẫn thế. Vẫn là dịp để những kẻ xa xứ lại đang tất bật, la liệt, mệt nhoài ngoài các bến để kip đón chuyến xe, tàu cuối cùng để về quê ăn tết. Vẫn là dịp để du khách Tây phương trải nghiệm thời khắc một năm mới với dân bản địa. Và vẫn là dịp, dù ngắn ngủi, để cư dân của thành phố này cảm nhận và hít thở bầu không khí thoáng đãng hơn, vốn dường như bị đặc quánh lại vì phải gánh trên mình gấp đôi số cư dân do người tứ xứ đổ về làm ăn.
Và cũng như mọi năm, Sài Gòn vẫn phải chứng kiến cảnh người được thưởng nhiều rủng rỉnh sắm đồ tết, tất niên linh đình, người được thưởng tàm tạm thì ráng tằn tiện trong chi tiêu, còn người có-được-thưởng-cũng-như-không thì ngày tết sắp đến có thể là những ngày buồn tênh! Năm nay do tình hình kinh tế khó khăn nên nghe đâu số ‘buồn tênh’ hơi nhiều.
Nghĩ cũng ngộ thật. Lịch dương ai cũng xài hàng ngày, thậm chí chẳng mấy người nhớ lịch âm. Nếu có cần thì phải ráng tìm cho ra tờ lịch, không thì chịu thua. Không biết. Nhưng cứ đến khoảng từ 22, 23 âm lịch (Ông Táo về trời) trở đi là người ta lại chú ý tới lịch âm nhiều hơn và dường như chỉ xài lịch âm. Nếu có hỏi hôm nay bao nhiêu rồi hoặc hỏi thăm nhau chừng nào cơ quan nghỉ tết thì thường được nghe 27, 28 tết gì đó chứ ít ai nói 22, 23 theo lịch dương. Những ngày này không có chỗ cho dương lịch!
Nghĩ mà thấy thương cho dân Tây phương lận đận vì chỉ có mỗi một bộ lịch để xài nên dĩ nhiên có mỗi một tết, không như dân Việt: tết Tây cũng nghỉ và tết Ta còn nghỉ lâu hơn. Mặc cho tình hình kinh tế sắp tới được dự đoán là gì gì đi chăng nữa thì cứ nghỉ cái đã. Tết mà!
Bánh
Mười lăm mười sáu năm trước tôi bắt đầu tập sống xa quê, mang về Sài Gòn ký ức về ngày tết chốn quê. Hồi đó trong suy nghĩ của gã khờ ra tỉnh như tôi thì dân Sài Gòn bất hạnh thật vì làm sao có được cảm giác nôn nao khi cùng gia đình chuẩn bị gói bánh chưng ngày ba mươi tết. Tết không gói bánh niềm vui vơi đi một nửa! Vì vậy quê là số một. Sài Gòn làm gì có được đặc ân đó vì lấy đâu ra chỗ để nấu trong cái ngổn ngang của nhà cửa, đường xá chi chít. Muốn ăn thì phải mua.
Nhưng rồi tôi nhận ra rằng không phải vậy. Trong các xóm lao động nghèo vẫn đỏ lửa với nồi bánh mỗi dịp tết đến. Xóm đông dân miền Bắc sinh sống thì vẫn trung thành với bánh chưng, còn dân miền Nam thì không gì ngoài bánh tét nhân thịt hoặc nhân chuối.
Ở Sài Gòn người ta không nấu bánh trong nhà mà kê bếp nấu luôn ở ngoài đường hẻm! Vào những ngày này người ta rộng lượng với nhau hơn vì hơi nóng hừng hực từ các bếp lò và khói cay xè mắt vẫn không làm hàng xóm phật lòng vì người không nấu cũng cảm thấy vui lây. Tết mà! Nhìn đám thanh niên trong xóm loay hoay chụm củi, nghe mùi nếp quyện mùi lá dong tỏa ra đâu đó từ nồi bánh đang sôi tự nhiên thấy nhớ quê quá! Thèm cái cảm giác như hồi còn nhỏ tự tay gói những cái bánh nhỏ để nấu ké với nồi bánh chưng của mẹ và rồi sau đó vừa ăn vừa hít hà với cái bánh nóng hổi.
Không biết năm nay ở Sài Gòn người ta còn có ý định gói bánh tét khổng lồ để lập kỷ lục nữa không (mà hy vọng là không), chứ như mấy năm trước thì phí thật. Chẳng hiểu người ta nghĩ gì mà cứ phải to, khổng lồ để được gọi là đòn-bánh-tét-kỷ-lục. Mà để làm gì kia chứ? Chẳng lẽ lại bỏ lên xe tải chạy vòng vòng khu trung tâm rồi xẻ ra một khúc mời mọi người ăn thử? Người viết từng có dịp tiếp cận khá gần để chụp ảnh cảnh cắt đòn bánh tét khổng lồ tại trung tâm thành phố và ở một khu vui chơi giải trí. Nhìn cái khoanh nếp đổ vật xuống cái khay to đùng sau lát cắt đã cho cái cảm giác ngán ăn. Hơn nữa sự nhiệt tình của đội ngũ phục vụ trong việc nhanh tay chia cái khay nếp sền sệt ra những đĩa nhỏ để mời khách khiến tôi chưa bao giờ muốn nếm thử.
Cách đây vài tuần trên www.thesaigontimes.vn có đưa tin Hội An tổ chức gói cả ngàn cái bánh tặng người nghèo trong dịp tết thấy rất hay. Thay vì làm cái bánh khổng lồ, sao người ta không dùng số nguyên liệu đó để làm hàng ngàn, hàng chục ngàn thậm chí cả triệu cái bánh tét (nếu muốn kỷ lục!) để mời người nghèo và cả du khách nước ngoài nữa. Kỷ lục đó có ý nghĩa hơn nhiều. Làm như Hội An thế mà hay!
Đình Dũng