Mọi người trong phòng đang chăm chú làm việc thì bỗng nhiên vang lên: "Phun thuốc sâu giùm em, giúp em cách lấy thuốc sâu". Ở bàn làm việc khác thì "em thu hoach rồi, bán được tiền rồi"... Những câu đại loại như vậy vài tháng gần đây thường xuất hiện ở phòng làm việc cơ quan tôi, rồi nhiều văn phòng công ty bạn bè tôi cũng có cảnh như vậy. Đó là cảnh tượng các nhân viên văn phòng vào mạng Facebook, một mạng xã hội để chơi trò Farm Town, hay nói cách đúng hơn là tập làm nông dân trên mạng.
Nông dân nhà ta những lúc trà dư tửu hậu thường nói đùa "nông dân cày đường nhựa" để ám chỉ những nông dân sống ở nông thôn nhưng không biết làm nông, chân không dính bùn, tay không lấm bụi đất. Còn nay, giới nhân viên văn phòng ở đô thị tập làm nông dân trên mạng để giải trí. Họ cũng làm đất, gieo trồng, chăm sóc, bón phân, xịt thuốc rồi thu hái y chang một trang trại nông nghiệp kiểu mẫu bên trời Tây.
Dù gốc gác có dính dáng tới nông dân nhưng liếc mắt qua trò chơi Farm Town trên mạng, tôi cũng thấy hay hay. Hèn chi bây giờ, các công ty du lịch tổ chức tour đưa thanh niên, học sinh về nông thôn làm nông dân, tập làm trẻ em nông thôn tát ao bắt cá, lội bùn gặt lúa... Ít ra giới trẻ, nhân viên văn phòng rỗi việc cũng có thêm chút kiến thức về nhà nông, hiểu quy trình sản xuất hay những cơ cực, dù trên mạng, của nông dân.
Cứ sau mỗi lần về nông thôn, nói chuyện với nông dân, nhớ tới Farm Town, tôi lại ao ước các nhà hoạch định chính sách cũng nên chơi trò này, thậm chí nếu có điều kiện nên mua vé du lịch về nông thôn, xem thử nông dân cần gì, ngoài những công việc lặp đi lặp lại hàng ngàn năm qua của nông dân là cày cuốc, gieo sạ, chăm sóc, thu hái, tích cốc phòng cơ.
Điều đáng buồn là hiện nay, khi hoạch định các chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp, nông thôn, lắm khi cơ quan quản lý lại xem nông nghiệp như công nghiệp, xem nông dân như công nhân, trí thức hay người sống ở đô thị.
Bà con nông dân miền Tây mua ghe xuồng composite thì thân ghe sản xuất trong nước, máy thì mua máy Yamar cũ, vì nếu mua máy mới thì giá quá cao, quá tầm thu nhập. Vậy là vay vốn ngân hàng mua ghe xuồng làm phương tiện sinh nhai, bởi không tách bạch được thứ nào là sản xuất trong nước, thứ nào nhập khẩu để hưởng ưu đãi khi vay vốn kích cầu mua máy móc trong nước.
Bà con mua máy gặt lúa thì động cơ thường chọn máy của Trung Quốc giá rẻ bày bán đầy ở xã ấp, chứ động cơ lắp ráp trong nước giá vừa cao, vừa phải lặn lội tới phố huyện, thị xã tỉnh lỵ may ra mới kiếm được. Phần máy gặt lúa hay các giàn máy cày, bừa đi kèm thì có thể mua trong nước. Tất nhiên, mua kiểu vậy thì nhân viên tín dụng khi làm thủ tục cho vay vốn không chịu đưa vào khoản vay vốn từ nguồn kích cầu.
Nguồn vốn kích cầu cho nông nghiệp, nông thôn quy định mua máy móc thiết bị sản xuất, lắp ráp trong nước nhưng các cơ sở đóng ghe xuồng hay thiết bị máy móc phục vụ nông nghiệp lại khó có thể lắp ráp ra sản phẩm hoàn chỉnh mà phân biệt rõ đâu là nội, đâu là ngoại. Cái quan trọng là họ ráp máy theo túi tiền của nhà nông. Tiền ít thì mua đồ cũ, tiền nhiều thì mua đồ xịn, đồ mới là lẽ đương nhiên.
Cuối cùng thì chính sách kích cầu dành cho nông nghiệp nông thôn với hy vọng khi ban hành vừa phát triển nông nghiệp, lại vừa phát triển công nghiệp trong nước khó thành hiện thực khi nông dân khó vay vốn bởi những ràng buộc mà bản thân người nông dân khó vượt qua.
Hay nói khác hơn, khi hoạch định chính sách này, người ta nghĩ nông dân làm ăn bài bản, sổ sách giấy tờ như một nhà máy công nghiệp, hệ thống phân phối nông thôn thì phong phú như ở đô thị, mua gì có nấy.