Đầu tuần, tôi được mời dự hội thảo bàn luận việc làm sao để các nông dân, chủ trang trại nuôi bò sữa tiết giảm chi phí. Hội thảo khá hay, khá bổ ích với nhiều trang trại chăn nuôi lẫn nhà quản lý, nhà doanh nghiệp tham dự. Qua những trao đổi của nông dân, tôi được nghe câu chuyện về một vài biện pháp của một doanh nghiệp nước ngoài, tuy nhỏ nhưng khá thực tế, trong khi lâu nay có những chương trình, chính sách vĩ mô để nông dân phát triển chăn nuôi bò sữa, tăng quy mô đàn bò, bỏ dần nuôi nhỏ lẻ... nhưng lại chưa tỏ ra hiệu quả.
Cách của họ làm khá đơn giản. Cứ giao nhiều sữa thì tiền thưởng tăng, chẳng hạn bình thường nông dân giao 1 kg sữa được thưởng 200 đồng nhưng nếu hình thành nhóm vài hộ trở lên, giao theo nhóm thì tiền thưởng là 800 đồng/kg sữa. Cách làm này khá đơn giản nhưng lại có tác dụng lớn với nông dân, bởi nông dân phải hợp tác, liên kết thành từng nhóm hoặc tự mình đầu tư, nâng quy mô đàn bò trong trang trại của mình thì mới giao được nhiều sữa cho nhà máy theo nhóm hay gia tăng lượng sữa để được thưởng.
Thay vì vận động suông nông dân liên kết, hình thành hợp tác xã hay nâng quy mô đàn của từng trại mà không hề có chính sách cụ thể thì công ty nước ngoài nọ âm thầm làm một biện pháp khá đơn giản trong nhiều năm qua mà các công ty sữa trong nước không làm được. Nhờ vậy mà số hộ nông dân ký hợp đồng bán sữa cho công ty trong nhiều năm qua tăng không đáng kể nhưng lượng sữa mà công ty mua được thì tăng nhanh.
Một biện pháp nhỏ khác mà cũng của công ty nước ngoài này thực hiện là thưởng tiền theo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm (tính theo chất béo, tổng tiệt trùng…) của sữa, như một cách khuyến khích nông dân trồng cỏ (tăng chất lượng sữa), vệ sinh chuồng trại sạch sẽ (giảm tổng tiệt trùng), nên mới có chuyện một chủ trại chỉ chuyên tâm lo vệ sinh cho bò, chuồng trại, dụng cụ vắt sữa mà thu nhập tăng thêm 16 triệu đồng/tháng.
Từ chuyện doanh nghiệp nước ngoài mua sữa nói trên, rõ ràng chính sách lớn trong phát triển ngành chăn nuôi bò sữa thì cần nhưng chưa đủ, mà phải có thêm những biện pháp tuy nhỏ nhưng thực tế, theo hướng có lợi cho nông dân và doanh nghiệp thì may ra ngành này mới phát triển bền vững.