Những ngày gần đây, một số báo thông tin về việc nhiều khách hàng đủ tiêu chuẩn được mua nhà trong chương trình nhà ở cho người thu nhập thấp tại Hà Nội đã phải từ chối vì giá nhà quá cao so với khả năng tài chính của họ.
Cụ thể, giá nhà thuộc dự án của Công ty cổ phần Xây dựng số 3 Hà Nội (Hanco 3) tại Sài Đồng (Long Biên, Hà Nội) được đưa ra khoảng 13,27 triệu đồng/m2 (đã bao gồm thuế VAT), mỗi căn hộ có giá trung bình 800 - 900 triệu đồng. Các dự án tương tự trên địa bàn như Đặng Xá, Kiến Hưng, Ngô Thì Nhậm… cũng có giá bán trung bình 10 triệu đồng/m2.
Một điều đáng nói là để được quyền mua các căn hộ này, những khách hàng phải trải qua một quá trình xét duyệt khá gắt gao khi họ được chính chủ đầu tư chấm điểm dựa trên những quy định cụ thể do các cấp thẩm quyền đưa ra. Một bộ hồ sơ đăng ký mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở dạng này có ít nhất 5 loại thủ tục như: đơn đăng ký theo mẫu, giấy xác nhận về hộ khẩu và thực trạng chỗ ở, giấy xác nhận về đối tượng thu nhập thấp do cơ quan có thẩm quyền xác nhận, bản sao chứng thực CMND, giấy tờ ưu tiên khác…
Thế nhưng, khi đã được đưa vào diện mua nhà thu nhập thấp thì việc mua nhà vẫn vượt quá tầm tay của những hộ dân này vì giá nhà vẫn cao so với khả năng chi trả bằng nguồn thu nhập chính đáng của người mua.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Hùng Võ trong một lần trao đổi với báo giới đã nhận định giá nhà ở Việt Nam hiện nay đang cao gấp 25 lần mức thu nhập của một người lao động bình thường, trong khi ở các nước phát triển, tỷ lệ này là 4 lần, còn đối với các nước chậm phát triển tỷ lệ này là 2. Sở dĩ nhà thu nhập thấp ở Hà Nội có giá cao vì chủ đầu tư vẫn lấy tiêu chuẩn theo kiểu nhà hiện đại, căn hộ diện tích lên tới 50 m2 trở lên, trang thiết bị nội thất đầy đủ. Theo ông, chủ đầu tư đã quên mất rằng, người thu nhập thấp thậm chí phải đun bếp than tổ ong, do đó, giá thành càng hạ càng tốt, căn hộ chỉ cần rộng khoảng 30 m2 là đủ.
Trên thực tế, cũng có một số trường hợp chủ đầu tư ấn định giá cho căn hộ dưới 10 triệu đồng/m2 (ví dụ dự án CT1 Ngô Thì Nhậm ở Hà Đông có giá 8,8 triệu đồng/m2) nhưng hồi tháng 4-2011, khi nhà chưa được bàn giao thì trên mạng đã được rao bán lại với giá 20-23 triệu đồng/m2.
Thủ tục hành chính phức tạp, việc xét duyệt tiêu chuẩn mua nhà gắt gao và đôi khi còn mang nặng tính “xin-cho”, cơ sở để chủ đầu tư xác định giá bán nhà chưa được công khai, minh bạch… tất cả những điều này đã góp phần đẩy giấc mơ về một nơi an cư-lạc nghiệp của người lao động ngày càng xa hơn.
Tại cuộc hội thảo với chủ đề giải pháp khơi thông thị trường bất động sản hướng tới an sinh xã hội do Hiệp hội Bất động sản TPHCM tổ chức hôm 6-8, các chuyên gia bất động sản, tài chính cho rằng thị trường đang trong giai đoạn khó khăn, tuy nhiên không thể có chuyện “nổ bong bóng”. Nhiều chuyên gia lý giải rằng bất động sản Việt Nam có đặc điểm riêng là nguồn cung nằm trong tay nhà nước. Đại diện Bộ Xây dựng cho biết, nhu cầu thị trường hiện nay về nhà ở rất lớn nhưng hầu hết đều nằm ở phân khúc nhà ở giá trung bình và giá thấp, trong khi đó thời gian qua hầu hết các doanh nghiệp đều đầu tư vào phân khúc cao cấp. Ngoài ra, giá thành sản phẩm hiện đang ở mức cao do chủ đầu tư phải chịu nhiều khoản chi phí quá cao như tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, chi phí nguyên vật liệu, nhân công cao…
Như vậy, vấn đề quan trọng hiện nay không phải là giải cứu thị trường như thế nào mà các ngành chức năng cần lèo lái lĩnh vực bất động sản đi theo đúng quy luật cung-cầu của thị trường. Và đối với chương trình nhà ở giá thấp, để không trở thành một phong trào hoặc cơ hội cho nhóm lợi ích, cần sự quyết tâm trong việc tổ chức thực hiện từ cấp quản lý chuyên ngành, chính quyền địa phương đến các nhà đầu tư; cần tập trung huy động nhiều nguồn lực phát triển, mở rộng chính sách về đối tượng mua nhà và thực sự hướng tới lợi ích chính đáng của người dân.