Tôi có ông anh bà con sống gần nhà. Anh làm cho một công ty cung cấp vật tư ngành điện. Năm rồi anh lấy vợ, chị làm cho một cửa hàng thực phẩm tiện lợi cách nhà mấy con đường. Con gái đầu lòng anh chị cũng chuẩn bị thôi nôi. Bẵng một thời gian tất bật với công việc, tôi gặp lại anh khi chỉ còn cách Tết non 2 tuần.
Trong câu chuyện nhiều chủ đề lặt vặt, tôi hỏi đến chuyện chi tiêu ngày Tết, vì biết anh tôi cũng khéo xoay xở nên hàng năm ngoài lương thưởng công ty cấp, anh còn có những mối khách hàng khá thân thiết. Nên dẫu không gọi là khá giả, ngày Tết của anh chị cũng khá thoải mái. Tôi nghĩ năm nay cũng thế, nên khá bất ngờ khi nghe anh than.
Thì ra anh than vì chi phí cho đứa con gái đội lên quá cao trong phí sinh hoạt hàng tháng, nhiều nhất là tiền sữa. Hàng tháng anh bấm bụng trả đến hơn triệu đồng cho vài lon sữa bột Enfagrow, vì con gái anh chưa ăn dặm được nên vẫn phải cho nó tiếp tục uống sữa.
Thanh tra Bộ Tài chính cuối năm 2009 công bố kết quả thanh tra giá sữa tại một số công ty chuyên kinh doanh sữa bột nhập khẩu, mới hay giá sữa nhập ngoại có giá cao gấp hơn 2 lần giá vốn!
Tranh thủ giờ cơm trưa sau một hội thảo tôi đem câu chuyện trên nói với Raf Sommers, một người đã làm việc lâu năm trong ngành sữa và cũng đã từng làm cố vấn trưởng cho dự án cải thiện năng suất chất lượng trong chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam.
Anh nói với tôi, sản xuất và kinh doanh sữa bột ở các nước phát triển thật sự không “phát triển“ như ở Việt Nam. Thực tế người dân tại châu Âu và Mỹ chủ yếu uống sữa tươi trong sinh hoạt ngày thường, trẻ con từ 1 tuổi cũng đã sử dụng sữa tươi. Sữa bột chỉ dùng cho một số đối tượng có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt do có thể thêm, bớt những thành phần dưỡng chất khác nhau, như người thể trọng yếu, bệnh nhân mới ốm dậy, người cần ăn kiêng…
“Như một lon sữa bột nhập ngoại cho trẻ em phát triển bình thường loại 900gr tôi thấy trên thị trường bán gần 350.000 đồng, có thể pha ra 7 lít sữa, trong khi 7 lít sữa tươi nguyên chất của một số công ty chế biến sữa trong nước rẻ hơn đến gần một nửa. Sữa tươi trong nước những năm gần đây khi kiểm định mẫu ngay từ trạm thu mua tôi thấy chất lượng rất tốt!“, anh phân tích.
Nguồn sữa tươi trên thị trường hiện nay toàn bộ do công ty chế biến sữa trong nước như Vinamilk, Hanoimilk, Mộc Châu, Long Thành… và liên doanh như Friesland Campina thu mua từ các trang trại bò sữa trên cả nước. Còn sữa bột thì được nhập thành phẩm hoặc bột sữa từ các nước ASEAN, Úc và New Zealand về gia giảm, pha chế thêm rồi đóng gói chứ không mua sữa tươi trong nước để chế biến thành sữa bột.
Sữa nước trên thị trường thì tùy theo công ty sữa, nhưng chủ yếu gồm 2 thành phần chính là sữa hoàn nguyên tức bột sữa pha thêm nước vào, kết hợp với sữa tươi hoặc làm toàn bộ từ sữa tươi và dùng nhiệt độ cao đến trên 150 độ C để tiệt trùng, giúp bảo quản sữa lâu hơn.
Raf nói với tôi khi mới qua anh rất ngạc nhiên khi đi siêu thị thấy nhiều người Việt Nam đủ mọi lứa tuổi đi mua những hộp sữa bột đắt tiền đến vô lý với đủ loại chất bổ sung nhưng chưa chắc dinh dưỡng tốt hơn so với nếu chỉ dùng sữa tươi. “Nhưng sau đó tôi hiểu người ta đang trả số tiền đội lên đó cho bộ phận quảng cáo của công ty sữa chứ không phải trả tiền cho trang trại hay nhà máy để nâng cao chất lượng sữa.“, anh nói.