Khi đất đai không được trồng trọt hay cày xới, người ta gọi là đất bỏ hoang, còn khi đã cày xới rồi lại để đó không trổng trọt thì gọi là… bỏ ngang. Tôi cứ thắc mắc mãi khi ngẫm nghĩ về những hoạt động đã được cơ quan quản lý thị trường chứng khoán triển khai rồi lại để đó, không ai kiểm tra, không ai phạt vạ, như vậy có gọi là những "mảnh đất"… bỏ ngang?
Chuyện là vầy:
Trước nay công ty chứng khoán quản lý tiền của nhà đầu tư trong tài khoản công ty tại các ngân hàng. Sau đó Ủy ban chứng khoán mới ra quy định là tiền nhà đầu tư phải được tách ra khỏi tài khoản tổng của công ty chứng khoán, để riêng ở ngân hàng. Quy định này buộc các công ty phải thực hiện trước ngày 1-10-2008. Thế nhưng cho đến nay, đã hơn 2 năm trôi qua, nhiều công ty chứng khoán vẫn không thực hiện.
Cũng không có gì là khó hiểu, như những đợt thị trường tăng là cơ hội để các công ty chứng khoán kiếm thêm thu nhập. Trong khi các ngân hàng đã hạn chế cho vay chứng khoán do thông tư 13 quy định về hệ số rủi ro tối đa trong cho vay chứng khoán lên đến 250%, thì các công ty chứng khoán thường dùng vốn của mình gửi vào ngân hàng để cho nhà đầu tư vay.
Vốn này công ty chứng khoán lớn thì có, còn công ty chứng khoán nhỏ thì lấy đâu? Chính là tiền của nhà đầu tư gửi vào để mua cổ phiếu nhưng thị trường chưa thuận lợi nên còn để đó. Vậy là công ty chứng khoán mượn tạm để cho vay kiếm lời.
Khi công ty chứng khoán dùng hết khoản trên, mà vẫn tiếp tục cần tiền thì lại vay vốn của nhà đầu tư, mà thường là nhà đầu tư lớn. Nhiều công ty hiện trả lãi vay khoảng 17%/năm cho nhà đầu tư để vay lại nguồn vốn này, sau đó cho nhà đầu tư khác vay lại ăn chênh lệch lãi suất.
Nói chuyện với tôi, trưởng bộ phận môi giới một công ty chưa tách tài khoản cá nhân ra khỏi tài khoản của công ty chứng khoán, cho rằng không ai kiểm tra thì việc gì phải tách, chẳng phải nếu dùng khoản tiền này thì công ty chứng khoán sẽ có vốn rẻ sao? Và khẳng định “khi nào kiểm tra thì tính, một giờ cũng là tiền, một ngày cũng là tiền!”
Như vậy, người thiệt vẫn chính là nhà đầu tư. Tiền của mình lại là công cụ đẻ lãi của công ty chứng khoán, mà đến khi có nhu cầu vay, thì chính nhà đầu tư lại phải trả tiền cho công ty với mức lãi đến hơn 20%/năm.
Giám đốc một công ty chứng khoán “nghiêm chỉnh” thi hành các quy định của nhà nước cảm thấy rất bức xúc trước hiện tượng này. Ông bảo mình làm đúng thì đành chịu mất các khoản lời màu mỡ như trên…và chua xót nhất là khi công ty mình không còn tiền cho vay cầm cố, nhà đầu tư sẵn sàng bỏ đến các công ty khác…
Một chuyên gia trong ngành bức xúc nói với tôi rằng ở các ngân hàng, hoạt động quản trị rủi ro được đưa lên hàng đầu để bảo đảm thanh khoản, tính an toàn của tổ chức tín dụng và được kiểm tra chặt chẽ. Vậy mà ở các công ty chứng khoán, hoạt động này không bị quản lý và nhiều công ty cứ thản nhiên huy động, cho vay. Như thế một nguồn tiền lớn đang lưu thông nằm ngoài sự kiểm soát của Ngân hàng Nhà nước, và khi công ty chứng khoán gặp rủi ro thanh toán thì hậu quả của việc làm này sẽ rất khó lường do nguồn tiền này là không nhỏ.
Tôi hiểu vậy, ông chuyên gia đó cũng hiểu vậy và có khi cơ quan quản lý thị trường chứng khoán cũng hiểu vậy, nhưng chắc còn bận nhiều việc quá nên dù biết rõ là có sai phạm nhưng các vị vẫn…bỏ ngang?